İshal başladığında öncelik kilo verme listesine eksiksiz devam etmek değildir. Önce sıvı ve elektrolit kaybı önlenmeli, sindirim sistemini zorlayan besinler geçici olarak azaltılmalı ve riskli belirtiler izlenmelidir.
İlk olarak ne yapılmalı?
İshalde yalnızca su değil, elektrolitler de kaybedilir. Küçük ve sık yudumlarla sıvı almak; gerektiğinde eczaneden temin edilen oral rehidrasyon ürünlerinden yararlanmak önemlidir. Diyabet, böbrek veya kalp hastalığında ürün ve miktar sağlık uzmanına danışılmalıdır.
Kişi yiyebildiğinde kendini günlerce aç bırakmamalıdır. İştah geri geldikçe tolere edilen besinlerle küçük öğünler yapılabilir.
İshalken ne yenebilir?
- Pirinç veya pirinçli, az yağlı çorbalar
- Haşlanmış patates ve iyi pişmiş havuç
- Sade ekmek, tost veya makarna
- Muz
- Haşlama ya da fırında yağsız tavuk ve iyi pişmiş yumurta
- Tolere ediliyorsa yoğurt veya ayran
Geçici olarak neler azaltılmalı?
- Kızartma ve çok yağlı yemekler
- Acı ve yoğun baharat
- Alkol ve fazla kafein
- Gazlı, yoğun şekerli içecekler ve meyve suyu
- Sorbitol, mannitol ve ksilitol içeren ürünler
- Büyük porsiyon çiğ sebze, kurubaklagil ve kepek
- Şikâyeti artırıyorsa süt ürünleri
Diyetteyken nasıl ilerlenmeli?
İshal geçene kadar kalori açığını ve yüksek lif hedefini geçici olarak ikinci plana almak programı bozmak değildir. Öncelik sıvı-elektrolit dengesini ve yeterli beslenmeyi korumaktır.
Dışkı kıvamı düzeldikçe önce öğün miktarı ve protein, ardından pişmiş sebzeler; daha sonra meyve, tam tahıl, kurubaklagil ve çiğ sebzeler toleransa göre kademeli artırılabilir.
İshal kesici ilaçlar
Bazı yetişkinlerde eczacı veya hekim önerisiyle kısa süreli ilaç kullanılabilir. Kanlı dışkı, yüksek ateş, antibiyotik sonrası şiddetli ishal, belirgin karın şişliği veya 48 saati aşan yakınmalarda kendi kendine bağırsak hareketini yavaşlatan ilaç kullanılmamalıdır.
Ne zaman tehlikelidir?
- Dışkıda kan, irin veya siyah-katran görünümü
- Şiddetli karın ağrısı veya yüksek ateş
- Günde altıdan fazla sulu dışkılama
- Sıvı tutulamayacak kadar kusma
- Az ve koyu idrar, ağız kuruluğu veya ayağa kalkınca baş dönmesi
- Yetişkinde iki günden uzun sürme
- Hamilelik, 65 yaş üzeri, bağışıklık baskılanması veya kronik hastalık