İnsülin direnci PCOS'un gelişiminde rol oynayabilen önemli mekanizmalardan biridir; ancak PCOS tanısı alan herkesin belirtileri ve metabolik durumu aynı değildir. Bu nedenle değerlendirme yalnızca tek bir laboratuvar sonucuna ya da kilo değerine indirgenmemelidir.
İnsülin direnci nedir?
İnsülin, glikozun hücreler tarafından kullanılmasına yardımcı olan bir hormondur. Hücrelerin insüline yanıtı azaldığında vücut kan şekerini dengede tutmak için daha fazla insülin üretebilir. Bu durum zaman içinde metabolik sağlıkla ilgili riskleri etkileyebilir.
PCOS'ta insülin direnci yumurtlama düzeni ve androjen üretimiyle ilişkili olabilir; fakat belirtilerin şiddeti kişiden kişiye değişir.
PCOS olan herkeste insülin direnci var mıdır?
Hayır. PCOS ile insülin direnci sık birlikte görülse de her PCOS tanılı kişide aynı düzeyde bulunmaz. Kişinin kilosu, aile öyküsü, kan şekeri sonuçları, kullanılan ilaçlar, uyku ve hareket düzeni birlikte değerlendirilmelidir.
Uluslararası kılavuz, klinikte kullanılan insülin testlerinin rutin değerlendirmedeki yararının sınırlı olabileceğini belirtir. Hangi testlerin gerekli olduğuna hekim karar vermelidir.
Beslenmede neye odaklanılabilir?
- Karbonhidratı tamamen çıkarmak yerine türünü, porsiyonunu ve öğündeki dağılımını düzenlemek
- Öğünlerde protein, lif ve uygun yağ kaynaklarıyla denge kurmak
- Sebze, meyve, kurubaklagil ve tam tahıl gibi besinlerden yararlanmak
- Şekerli içecekleri ve sık tüketilen çok işlenmiş ürünleri azaltmak
- Kişinin sürdürebildiği öğün düzenini ve hareket planını oluşturmak
Tek bir PCOS diyeti var mıdır?
Güncel uluslararası kılavuz, PCOS'ta tek bir beslenme modelinin diğerlerinden kesin biçimde üstün olduğunu göstermemektedir. Akdeniz tipi veya düşük glisemik yükü destekleyen yaklaşımlar kişiye göre kullanılabilir; ancak planın adı kadar uygulanabilirliği ve beslenme yeterliliği de önemlidir.
PCOS tanısı herkese aynı kalori hedefini, çok yüksek proteini veya sıfır karbonhidratı uygulamak için gerekçe değildir.
Birinci Beslenme yaklaşımı
Birinci Beslenme'de Dyt. Sude Nur Birinci; belirtileri, tahlilleri, ilaçları, günlük yaşamı ve kişinin beslenme tercihlerini birlikte değerlendirir. Amaç, PCOS tanısını uzun bir yasak listesine dönüştürmek değil; sağlık hedefleriyle uyumlu ve sürdürülebilen bir sistem kurmaktır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tıbbi tedavi için hekime başvurulmalıdır.
Sık sorulan sorular
PCOS'ta karbonhidrat tamamen kesilmeli mi?
Hayır. Karbonhidratın türü, miktarı ve öğündeki dengesi kişiye göre planlanır; bütün karbonhidratları çıkarmak rutin bir gereklilik değildir.
Kilo vermeden de yarar sağlanabilir mi?
Evet. Sağlıklı beslenme, hareket, uyku ve davranış değişiklikleri kilo kaybı olmasa bile genel ve metabolik sağlığı destekleyebilir.
Bilimsel kaynaklar
YAZAR
